نقشه برداری زیر زمینی

 

مروری بر نقشه برداری زیر زمینی

    

نقشه برداري زير زميني كه در غرب آن را با كلمه لاتين UNDER ground surveying مي‌شناسند، شاخه اي از رشته مهندسي نقشه برداري است كه شامل طراحي تونل، عملياتهاي اجرا و هدايت حفاري و بلاخره برداشت فضاهاي موجود طبيعي و مصنوعي زير زمين به منظور تهيه نقشه از آنها با توجه به شرايط خاص نقشه برداري در زير زمين مي باشد.

 

نقشه برداري زير زميني:
نقشه برداري زير زميني كه در غرب آن را با كلمه لاتين UNDER ground surveying مي‌شناسند، شاخه اي از رشته مهندسي نقشه برداري است كه شامل طراحي تونل، عملياتهاي اجرا و هدايت حفاري و بلاخره برداشت فضاهاي موجود طبيعي و مصنوعي زير زمين به منظور تهيه نقشه از آنها با توجه به شرايط خاص نقشه برداري در زير زمين مي باشد. در اهميت نقشه برداري و پيشرفتهاي آن مي توان به ايجاد تونل زميني در زير دريايي دانش كه ارتباط بين پاريس و لندن را بر قرار كند اشاره كرد.
كلا نقشه برداري زير زميني شامل موارد زير مي باشد:
1. طراحي (deign) در مرحله شروع پروژه
2. اجراي عمليات حفاري (unearth control) هدايت تونل را بر عهده دارد.
3. تهيه نقشه برداري از زير زمين
اصطلاحات نقشه برداري زير زميني:
1. زير زمين (UNDER ground): در اصطلاح عام به عوارض قابل دسترسي و يا طبيعي در داخل زمين مي گويند.
2. معدن (MINE): مجموعه تاسيسات زميني و دانالهاي زير زمين كه به منظور هدف خاصي احداث شده را معدن گويند. اصطلاحا به محل تجمع مواد معدني نيز معدن مي گويند.
3. گالري( Gallery ): به دانالهاي افقي زير زميني كه از يك طرف به منظور خاصي مسدود است و خود يكي از راههاي ورود به زير زمين به شمار مي رود گالري مي گويند كه به سه نوع (اكتشافي، آماده سازي، اصلي و فرعي )وجود دارد.
4. تونل (tunnel ): دالان عبوري عريضي است كه از دو طرف باز مي شود و به انواع (افقي، مايل، مارپيچ، موجود مي باشد.
5. چاه (shaft): گالري قائمي كه از راههاي ورود به زير زمين به شمار مي رود و مقطع آن ممكن است دايره كه در اروپا و آسيا مرسوم است )و يا مستطيل كه در آمريكا مرسوم است باشد.
6. رمپ (Ramp):رمپ يا شيب گذر، تونل شيب داري است كه براي اتصال بين طبقات مختلف معدن به كار مي رود اصطلاحا به آن بالارو يا پايين رو (دوبل ) نيز مي گويند.
7. گمانه (soundage): عبارت است از چاه كم قطر و عميقي كه براي نمونه برداري از لايه هاي زمين و جهت دادن به امتداد حفاري از آن استفاده مي شود و در نوع (اكتشافي، و راهنما) موجود مي باشد.
8. حفاري: پيشروي در امر گود برداري زير زمين كه به وسيله ماشينهاي حفاري و يا اكتشافي انجام مي شود را گويند.
شرايط خاص نقشه برداري در زير زمين:
1. تاريكي و عدم نور كافي و محدوديت در استفاده از وسايل روشنايي براي معادني كه گازهاي اشتعال‌زا توليد مي كنند.
2. محدوديت فضا و در نتيجه محدود شدن كنترلهاي نقشه برداري و كم شدن درجه آزادي و دقت كار
3. امكان تخريب و ريزش تونل در صورت عدم پوسته گيري در زير زمين
4. امكان سقوط در چاه و يا فرو رفتن در زمينهاي سست
5. وجود گازهاي خفه كننده ناشي از مواد معدني
6. ورود آبهاي سطح الارضي به زيرزمين
7. اختلالات مغناطيسي ناشي از مواد آهني در زير زمين و مشكلات كار با قطب نما
8. وجود جريانات هوا در داخل تونل و به هم زدن تعادل شاقولهاي آويزان در تونل
9. تكانها و لرزشهاي زير زميني ناشي از عمليات حفاري ( آتش كاري) و مشكل به هم خوردن تراز دستگاههاي نقشه برداري و جا به جا شدن ايستگاهها
10. كار نكردن دستگاههاي مخابراتي مثل بي سيم و مبايل و همچنين گيرنده هاي GPS در زير زمين
11. سختي كار
نكات ايمني در تونل و زير زمين:
1. قبل از ورود نكات ايمني مربوط به اين زير زمين را از بخش حفاظت و ايمني معدن تهيه و به خاطر بسپاريم
2. وسايل حفاظتي همراه فرد بوده و نحوه استفاده از آنها به فرد آموزش داده شود (كلاه ايمني، چراغ روشنايي، لباس كار، چكمه و... )
3. براي كار در هر قسمت معدن ابتدا وضعيت آن را بررسي كرده و قسمتي پيدا كردن موقعيت آن را از روي نقشه نكات حفاظتي براي آن بررسي شود.
4. بودن هماهنگي مسئول معدن و مسئول عمليات نقشه برداري در قسمتهاي مختلف تونل حركت نكنيم.
5. قبل از ورود به زير زمين برنامه كار خود را از نظر زماني و مكاني به مسئول معدن اطلاع دهيم.
6. در وسط ريلها حركت نكنيم.
7. از بردن وسايل آتشزا به تونل جدا" خودداري كنيم.
8. به خاطر سپردن مسيري كه در آن حركت كرده و رفته ايم.
9. نگهداري و مواظبت از وسايل نقشه برداري در زير زمين.
10. هنگام حركت در تونل مواظب وسايل آويزان از سقف، از جمله شاقولها باشيم.
11. از ضربه زدن بي مورد به وسيله چكش به ديوارها و يا سقف تونلها جدا خودداري كنيم.
12. چراغ روشنايي را در مسير كار ديگران قرار نداده و آن را در چشم ديگران نيا ندازيم.
13. در صورت مواجه شدن با تاريكي مطلق نهايت دقت را براي بازگشت به محل روشنايي داشته باشيم.
14. از شوخي كردن با همكاران در گزنكها و شيبهاي تند بپرهيزيم.
روشهاي كلي نقشه برداري زير زميني:
1. روشهاي نقشه برداري زميني و ژئودزي كه در 90 درصد پروژه ها از اين روش استفاده مي شود.
2. روشهاي فتوگرامتري( برد كوتاه ) كه در مقطع برداري و كارهاي دقيق از آن استفاده مي شود.
3. روشهاي هيدروگرافي: براي معادن و تونلهاي آبي كه امكان نقشه برداري زميني وجود ندارد.
مراحل طراحي پروژه هاي زير زميني:
1. اكتشاف مقدماتي (مطالعه اوليه):
- براي پروژه هاي معدني بوسيله سطحي و نيمه عميق.
- براي پروژه هاي عمراني بوسيله گمانه زني و تشخيص جنس لايه هاي زميني
2. ايجاد شبكه ژئودتيك در منطقه مورد نياز:
- نقاط، تمام منطقه مورد نظر را بپوشاند
- شكل هندسي متناسب باشد. يعني شبكه، استحكام كافي داشته باشد.
- مختصاتها با دقت بسيار زياد محاسبه شوند.
3. تهيه نقشه هاي مورد نياز جهت طراحي تونل
4. طراحي پروژه مورد نظر
طراحي اجراي عمليات حفاري:
1. پياده كردن دقيق نقاط دهانه و چاهها و مشخص كردن سينه كار و ابعاد مقطع حفاري در محل اين نقاط بوسيله روشهاي دقيق از جمله تقاطع.
2. هدايت چند متر اوليه حفاري (تراشه تونل ) بوسيله جهت يابي مغناطيسي و تئودوليت
3. انتقال حداقل 2 نقطه كنترل مسطحاتي و ارتفاعي به داخل تونل
4. كنترل توام راستا و شيب تونل در ادامه حفاري بوسيله نقاط كنترل و دستگاههاي نقشه برداري بوسيله مشخص كردن سينه هاي كار
5. كنترل مقطع تونل در فواصل مشخصي از نقاط زير زمين.
طراحي كلي تهيه نقشه از زير زمين:
1. شناسايي نقاط ثابت شبكه هاي ژئودتيك روي زمين نزديك به دهانه تونلها و چاهها راههاي ورود به زير زمين
2. پياده كردن نقطه دهانه تونل به روش تقاطع و تعيين دقت مختصات آن از مختصات نقاط ثابت شبكه
3. انتخاب نقاط تحت الارضي تون

مطالب کامل ژئودزی و میکرو ژئودوزی

 

دانلود میکرو ژئودوزی به صورت pdf

دانلود ژئودوزی به صورت pdf

 

آدرس اینترنتی برخی از راهنماهای (Manual) کار با توتال استیشن ها

 

*  دانلود راهنمای کار با توتال استیشن Leica TC407

*  دانلود راهنمای کار با انواع مختلف توتال استیشن های Leica

*  دانلود راهنمای کار با توتال استیشن Trimble S series 

*  دانلود راهنمای کار با توتال استیشن Trimble M3

*  دانلود راهنمای کار با توتال استیش Pentax W800

*  دانلود راهنمای کار با توتال استیشن Pentax R300x series

* دانلود راهنمای کار با توتال استیشن Pentax R300x series ( یه فایل دیگه)

*  دانلود راهنمای کار با توتال استیشن Pentax V200

*  دانلود راهنمای کار با توتال استیشن Pentax V200 (یه فایل دیگه)

*  دانلود راهنمای کار با توتال استیشن South KTS 550

*  دانلود راهنمای کار با توتال استیشن South KTS 440

*  کاتالوگ برخی از توتال استیش ها

آدرس اینترنتی برخی از شرکتهای سازنده دوربینهای نقشه برداری ( توتال، تئودولیت و ترازیاب و ...)

 

*  شرکت لایکا (Leica)

*  شرکت سوکیشا (Sokkia)                       

*  شرکت نیکون (Nikon)    

*  شرکت تریمبل (Trimble)

*  شرکت پنتاکس (Pentax)

*  شرکت صوت (South)

*  شرکت فویف (Foif)

مقدمه نقشه برداری

اگر بخواهیم در مورد کلمه نقشه به یک مفهوم و بیان عامیانه اما دقیق اشاره کنیم می توانیم این بیان را داشته باشیم که در همیشه تاریخ نقشه انسان ها را به تدبیر و تدبر و فکر عمیق دعوت نموده و قبل از هزینه کردن، حرکت کردن و جابجائی انسان را متوجه بررسی نمودن ابعاد مختلف کارش نموده است. نقشی که نقشه بازی می کند از جهت کاهش هزینه ها، بررسی همه جانبه، عدم اتلاف وقت، کاهش خطا و اشتباه، نقش برجسته و ویژه ای است.
حال بپردازیم به رشته نقشه برداری، نقشه برداری علمی است که ریاضی عملی را با فنون اندازه گیری و هنر ترسیم توأم نموده و بوسیله آن قطعاتی از سطح زمین را با کلیه عوارض آن درروی صفحه افقی نمایش می دهد.
نیاز بشر به بهره مندی از منابع زیرزمینی، زمینی، دریایی و هوایی سبب شده تا برای استفاده کامل از این منابع و جلوگیری از هزینه به توسعه علم نقشه برداری بپردازد و نیاز که مادر اختراع است، موجب پیشرفت این رشته شده است.
اکنون به جایی رسیده ایم که انجام هر نوع فعالیت در زمینه های عمرانی، اقتصادی، کشاورزی و نظامی از قبیل احداث سدها، کانال ها، راه ها، نیروگاههای برق، عملیات نظامی وغیره بی نیاز از علوم نقشه برداری نیست.
عناوین دروس و مطالبی که دراین رشته مورد مطالعه قرار می گیرد عبارتند از محاسبات فنی مبانی و عملیات نقشه برداری، ترازیابی، برداشت نقشه، روش های تعیین موقعیت عملیات مساحی، فتوگرامتری مقدماتی، کاربرد رایانه در نقشه برداری و کار با استرئوسکوپ و کار با دستگاه GPS برای تعیین موقعیت ماهواره ای دوربین های نقشه برداری( توتال استیشن، دیستومات دیجیتال، تئودولیت وینوژ)